Giáo Dục

Bí quyết làm tốt câu nghị luận văn học

Thầy Phan Thế Hoài, giáo viên Trường THPT Bình Hưng Hòa, TP.HCM hướng dẫn cách chinh phục đề văn trong kỳ thi tốt nghiệp môn Ngữ văn.

Từ năm 2015, câu nghị luận văn học trong đề thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn thường yêu cầu nghị luận về một đoạn thơ hoặc đoạn trích văn xuôi.

Cụ thể, đề thi tốt nghiệp THPT năm 2015: “Cảm nhận về nhân vật người đàn bà hàng chài qua đoạn văn:” Người đàn bà bỗng ngoác miệng, đôi mắt như muốn dõi theo cả cuộc đời … Vui nhất là khi ngồi xem. con ta ăn no. ”Từ đó, nhận xét ngắn gọn về cách nhìn cuộc đời và con người của nhà văn Nguyễn Minh Châu trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa.

Đề 2017: Cảm nhận đoạn thơ: “Đất là nơi em cắp sách đến trường… Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ” trong đoạn trích Quốc gia, qua đó, bình luận về quan niệm của Nguyễn Khoa Điềm về đất nước; 2019: Cảm nhận về hình tượng sông Hương qua đoạn trích: “Trong số những dòng sông đẹp ở các nước mà em thường nghe nhắc đến, dường như chỉ có sông Hương thuộc về một thành phố duy nhất… đã khép lại trước cửa băng rừng và ném chìa khóa vào các hang đá dưới chân núi Kim Phụng ”. Từ đó, bình luận về quan điểm khám phá sông nước của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Đề thi 2020 (Lần 2): Phân tích cảnh hùng vĩ Việt Bắc trong cuộc kháng chiến do nhà thơ Tố Hữu thể hiện qua đoạn trích: “Nhớ khi giặc đến… Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi đỏ”.

Đề thi minh họa 2021: Cảm nhận đoạn thơ: “Trước muôn trùng sóng vỗ… Dù trong mơ ta cũng thức” trong bài thơ. Sóng. Từ đó, bình luận về vẻ đẹp nữ tính trong thơ Xuân Quỳnh (lần 1); trình bày cảm nhận về đoạn thơ: “Doanh trại thắp sáng hội đuốc hoa… Trôi theo dòng nước, hoa đong đưa” trong bài. Tây tiếnSau đó, nhận xét về cảm hứng lãng mạn của Quang Dũng trong bài thơ (lần 2).

Đề thi tham khảo 2022 môn Văn yêu cầu Phân tích tâm trạng bà cụ Tứ qua đoạn trích trong tác phẩm. Vợ nhặt : “Bà cụ cúi đầu im lặng… Nếu còn thì con cháu sau này”, từ đó bình luận về tư tưởng nhân đạo của nhà văn Kim Lân.

Phần làm văn trong bộ đề tham khảo Ngữ Văn 2022.

Phần làm văn trong bộ đề tham khảo Ngữ Văn 2022.

Để làm tốt đề văn này, các em lưu ý đáp án gợi ý chấm của Bộ GD & ĐT như sau:

Thứ nhất, đảm bảo cấu trúc của bài văn nghị luận: Mở bài nêu vấn đề, thân bài triển khai vấn đề, kết bài tóm tắt vấn đề.

Thứ hai, học sinh cần xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Nội dung và nghệ thuật của đoạn trích, giá trị nhân đạo được nhà văn thể hiện qua đoạn trích đó.

Thứ ba, phát triển vấn đề cần nghị luận: Giới thiệu đôi nét về tác giả Kim Lân, tác phẩm Vợ nhặt và các đoạn văn. Học sinh có thể lần lượt phân tích nhân vật bà Tú qua các bước sau:

– Kể tóm tắt lại những chi tiết, sự việc ở đoạn trước cho đến khi Tràng đưa em về nhà ra mắt với mẹ.

– Diễn biến tâm trạng của nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích: Đan xen nhiều cảm xúc phức tạp, không nói nên lời.

– Phân tích diễn biến tâm trạng: Lo lắng, thương nhớ nàng dâu mới; khuyến khích và an ủi các em.

– Nghệ thuật: Cách kể chuyện tự nhiên, chân thực, lôi cuốn sự chú ý của người đọc; xây dựng tình huống truyện độc đáo; khả năng miêu tả tâm lý nhân vật nhạy bén; Ngôn ngữ giản dị, âm điệu đa dạng …

– Tư tưởng nhân đạo của nhà văn Kim Lân được thể hiện trong đoạn trích sau: Cảm thông, đồng cảm với nỗi thống khổ của con người trong nạn đói; tố cáo thực dân Pháp, phát xít Nhật đã đẩy nhân dân ta vào cảnh khốn cùng; ca ngợi vẻ đẹp của con người và lòng nhân ái qua các nhân vật …

– Đánh giá nâng cao những vấn đề và cảm nhận về truyền thống nhân hậu của dân tộc Việt Nam.

Thứ tư, học sinh đảm bảo chính tả, ngữ pháp tiếng Việt. Nếu mắc nhiều lỗi chính tả, diễn đạt tùy từng lỗi sẽ bị trừ điểm.

Thứ năm, bài văn sáng tạo được 0,5 điểm, nghĩa là suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị luận, có cách diễn đạt mới. Yếu tố sáng tạo trong bài làm văn của học sinh phổ thông còn có thể là ý tưởng, ý tưởng, cách đặt vấn đề, cách giải thích vấn đề mới mẻ, độc đáo, có ý nghĩa về bản chất. tư tưởng và thẩm mỹ.

Mời các bạn cùng tham khảo đề thi mẫu dưới đây do thầy Phan Thế Hoài biên soạn:

Phân tích nhân vật Mị qua đoạn văn sau, từ đó, bình luận về tư tưởng nhân đạo của nhà văn qua đoạn văn.

Những người phương xa trở về, qua nhà thống lý Pá Tra thường thấy người con gái quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh đoàn tàu ngựa. Lúc nào cũng vậy, dù quay sợi, băm cỏ ngựa, dệt vải, chặt củi hay gánh nước suối, nàng đều cúi gằm mặt, mặt buồn rười rượi. Người ta thường nói: Dòng họ Pá Tra làm thống lý, ăn nhiều của dân, đồn Tây cho muối bán, giàu lắm, nhà nhiều ruộng, nhiều bạc, nhiều thuốc phiện nhất làng. . Rồi con gái bà sẽ không bao giờ phải nhìn khổ mới biết khổ mà buồn. Nhưng sau đó mới biết nàng không phải con nhà thống lí Pá Tra: Nàng là vợ của A Sử, con trai nhà thống lí Pá Tra.

Cô Mị lấy chồng nhà Pá Tra được vài năm. Từ năm nào, cô không nhớ, không ai nhớ. Nhưng người nghèo ở Hồng Ngải vẫn kể chuyện Mệ về làm người nhà của quan tổng đốc. Ngày xưa bố lấy mẹ con chưa đủ tiền cưới nên phải vay nhà thống lý là bố nhà thống lý Pá Tra bây giờ. Mỗi năm, anh ta trả lãi cho một chủ nợ đối với một ruộng ngô. Cho đến khi về già hai vợ chồng vẫn không trả được nợ. Vợ mất, nợ chưa trả hết.

Cho đến năm đó khi tôi lớn lên, tôi là con gái đầu lòng. Thống đốc Pá Tra đến nói với cha tôi:

– Cho tôi đứa con gái này về làm dâu, tôi sẽ xóa hết nợ.

Ông lão nghĩ năm nào cũng phải trả một công nương nên tiếc ngô, nhưng cũng thương con quá. Anh ấy không biết phải nói thế nào, vì vậy tôi đã nói với anh ấy:

– Giờ con đã biết cuốc đất làm bắp rồi, con phải làm ruộng để giả nợ thay cha. Bố đừng bán con cho người giàu.

(Trích) Sợi dây, trang 4-5, Ngữ văn 12, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam)

Gợi ý cho bài tập về nhà:

một. Đảm bảo cấu trúc của luận điểm: Mở bài nêu vấn đề của luận điểm; phần thân bài triển khai vấn đề; Tóm tắt vấn đề.

b. Xác định đúng vấn đề luận điểm: Hành động, tâm trạng của nhân vật Mị qua đoạn văn, bình luận về giá trị nhân đạo trong tác phẩm.

c. Triển khai vấn đề đã đề ra thành các luận điểm: Học sinh có thể phát triển theo nhiều cách, nhưng cần sử dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:

– Giới thiệu tác phẩm Tô Hoài Sợi dây và các vấn đề cần thảo luận.

– Phân tích nhân vật Mị qua đoạn văn:

– Đoạn mở đầu là hình ảnh Mị hoang mang, cô đơn, dự báo về cuộc đời đau khổ, bất hạnh của nhân vật.

+ Nêu những công việc của em: Quay sợi, cắt cỏ ngựa, dệt vải, chặt củi, gánh nước ở suối cho thấy chị lao động cần cù, kiệt sức.

+ Không gian làm việc của tôi: “cạnh tảng đá trước cửa, cạnh xe ngựa”, đối lập với không gian giàu có: “Nhà Pá Tra làm nhà thống lý, ăn nhiều của cải, nhà ga Tây cho muối bán, nhà giàu nhiều vợ nhất, nhiều tiền và nhiều thuốc phiện nhất làng ”, từ đó lộ rõ ​​thân phận của nhân vật.

– Đoạn tiếp theo, nhà văn nói về nguyên nhân dẫn đến nỗi đau khổ của Mị và trực tiếp lên án tội ác cho vay nặng lãi của tên chúa sơn lâm:

+ Tôi mất hết cảm giác về thời gian: “Nàng Mị về lấy chồng nhà Pá Tra đã mấy năm, kể từ năm nào, nàng không nhớ, cũng không ai nhớ”.

+ Nguyên nhân khiến Mị bị biến thành con dâu lừa nợ: “Ngày xưa bố lấy mẹ không đủ tiền cưới, phải đi vay nhà thống lý, bố thống lí Pá. Trà bây giờ, mỗi năm trả lãi cho chủ nợ một ruộng ngô, vợ chồng già rồi vẫn chưa trả được nợ, khi vợ mất vẫn chưa trả hết nợ ”.

– Đoạn trích còn cho thấy Mị là một cô gái xinh đẹp, giỏi giang, tuy cuộc đời vất vả, nhọc nhằn nhưng tràn đầy sức sống: Mị giàu lòng tự trọng, hiếu thảo, có quan điểm tiến bộ về hôn nhân: “Giờ em đã biết cách làm ruộng làm ngô, con phải làm ruộng để giả nợ cha, đừng bán con cho nhà giàu ”.

– Nghệ thuật trần thuật hấp dẫn, miêu tả tâm lí nhân vật sắc sảo, ngôn ngữ kể chuyện sinh động, giọng kể day dứt, thân thương …

– Giá trị nhân đạo: Tô Hoài thương cảm cho số phận của Mị; lên án, tố cáo giai cấp thống trị; phát hiện và ca ngợi phẩm giá người lao động Tây Bắc, đặt niềm tin vào sức sống mãnh liệt của con người …

Kết bài: Nêu những giá trị hiện thực, giá trị đạo đức, đồng thời nêu cảm nghĩ của em về lẽ phải, lẽ phải trong cuộc sống và có những hành động đúng đắn, phù hợp.

d. Chính tả và ngữ pháp: Đảm bảo ngữ pháp và chính tả tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt sâu sắc vấn đề đề ra, với cách diễn đạt mới.

Phan Thế Hoài

Giáo viên dạy Văn Trường THPT Bình Hưng Hòa, TP.

Nguồn: https://vnexpress.net/bi-quyet-lam-tot-cau-nghi-luan-van-hoc-4469529.html

Tin Tức 7S

Tin tức 7s: Cập nhật tin nóng online Việt Nam và thế giới mới nhất trong ngày, tin nhanh thời sự, chính trị, xã hội hôm nay, tin tức chính thống VN.Cập nhật tin tức 24/7: Giải trí, Thể thao...tại Việt Nam & Thế giới hàng ngày. Thông tin, hình ảnh, video clip HOT cập nhật nhanh & tin cậy nhất.

Related Articles

Back to top button