Sức Khỏe

Biến chủng Omicron dấy lên lo ngại vaccine giảm hiệu quả

Chủng Omicron mang một số đột biến đáng lo ngại, nguy cơ né tránh miễn dịch, khiến nhiều nhà khoa học lo ngại vắc xin này sẽ giảm hiệu quả.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 27/11 đã xếp chủng vi khuẩn Omicron mới được phát hiện ở Nam Phi là “chủng vi rút đáng lo ngại”. WHO cho biết các đột biến có nguy cơ lây lan nhanh chóng, gây ra bệnh nặng hoặc làm giảm hiệu quả của vắc xin và phương pháp điều trị.

Omicron mang một số đột biến gen khiến chúng dễ dàng bám vào tế bào hơn, thậm chí gây bệnh cho những người đã được tiêm chủng.

Thông thường, khi nCoV nhân lên trong cơ thể người, các đột biến liên tục phát sinh. Hầu hết không mang lại cho virus những lợi thế mới. Omicron lần đầu tiên xuất hiện ở Botswana, được phân tích tại Phòng thí nghiệm HIV Botswana Harvard. Sau khi giải trình tự các gen, các nhà khoa học đã tìm thấy khoảng 50 đột biến mới. Có 30 đột biến trong protein S mà virut sử dụng để gắn vào tế bào.

Tiến sĩ Tulio de Oliveira, Giám đốc Trung tâm Đổi mới và Ứng phó Dịch tễ ở Nam Phi, nhận thấy Omicron có “lợi thế cạnh tranh” so với Delta. Richard Lessells, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại Đại học KwaZulu-Natal ở Durban, lo ngại nó có thể trở thành một biến thể lưu hành rộng rãi trong nước.

Theodora Hatziioannou, một nhà virus học tại Đại học Rockefeller ở New York, cho rằng đột biến Omicron phát triển đầu tiên ở những người bị suy giảm miễn dịch. Thay vì bị đào thải trong vài ngày, virus sẽ tồn tại trong cơ thể bệnh nhân hàng tháng, học cách thích nghi và trốn tránh các kháng thể. Omicron có nhiều đột biến ở các vùng tương tự như protein S. Bà Hatziioannou nói rằng những đột biến chồng chéo là “khá ấn tượng”.

Cô và các đồng nghiệp của mình lo sợ điều này có thể khiến vi rút né tránh các kháng thể từ vắc xin. Một số phương pháp điều trị bằng kháng thể đơn dòng cũng không có tác dụng với Omicron.

Các nhà khoa học đồng ý rằng cần phải cấp bách theo dõi các đột biến, nhưng cũng nói rằng cộng đồng không nên quá lo lắng. Một số chủng như Delta thực sự nguy hiểm, nhưng những chủng khác (như Mu, Beta) cuối cùng có mức lây lan hạn chế, không quá lo lắng.

William Hanage, một nhà dịch tễ học tại Trường Y tế Công cộng Harvard TH Chan cho biết: “Các nhà dịch tễ học mong mọi người giữ bình tĩnh. Điều này có thể tồi tệ, nhưng chúng tôi không biết đủ để đưa ra kết luận về tác động của nó trong tương lai”.

Ông và nhiều chuyên gia cho rằng, vắc xin vẫn bảo vệ tốt con người khỏi chủng Omicron, nhưng cần phải nghiên cứu thêm để xác định xem hiệu quả của chúng giảm đi bao nhiêu phần trăm.

Tiến sĩ Hatziioannou cũng cho biết, vắc-xin không chỉ kích thích kháng thể, nó còn tạo ra các tế bào miễn dịch đặc hiệu, tấn công trực tiếp các tế bào bị nhiễm bệnh. Các đột biến trong protein của virus không làm giảm phản ứng của các tế bào này.

Ngoài ra, nhiều quốc gia đang khẩn trương triển khai các chiến dịch tiêm chủng tăng cường. Liều thứ ba của vắc-xin có thể mở rộng phạm vi kháng thể, cho phép người dùng chống lại các chủng mới như Omicron.

Hiện tại không có bằng chứng cho thấy Omicron gây ra các triệu chứng nghiêm trọng và nguy cơ tử vong cao hơn. Các nhà khoa học cũng không biết chủng vi khuẩn này lây lan từ người này sang người khác nhanh như thế nào.

Các nhân viên y tế chuẩn bị một liều vắc xin Moderna tại Viện Dịch tễ học, thành phố Zurich, Thụy Sĩ vào ngày 17 tháng 11. Ảnh: Reuters

Các nhân viên y tế chuẩn bị một liều vắc xin Moderna tại Viện Dịch tễ học, thành phố Zurich, Thụy Sĩ vào ngày 17 tháng 11. Ảnh: Reuters

Một số chủng trước đó như Beta và Mu có khả năng né tránh miễn dịch mạnh mẽ, nhưng chưa bao giờ trở thành mối đe dọa quá nghiêm trọng đối với cộng đồng vì khả năng lây truyền kém.

Một số đột biến ở Omicron cho thấy nó có tỷ lệ nhiễm trùng cao hơn. Chủng chứa hai đột biến lớn là P681H và N679K tại vị trí phân cắt furin (vị trí giúp vi rút xâm nhập vào tế bào). Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học ghi nhận hai đột biến này trong một dòng duy nhất. P681H đã từng xuất hiện ở các chủng Mu và Alpha, làm tăng khả năng lây truyền của virus.

Tuy nhiên, các nghiên cứu vẫn còn dang dở và chưa được đánh giá chính thức bởi giới học thuật. Do đó, chưa thể kết luận về vai trò của P681H với virus tại thời điểm này.

Các công ty dược phẩm không chờ đợi kết luận từ giới khoa học. Kể từ ngày 26 tháng 11, nhiều công ty đang tích cực nghiên cứu các chủng mới, xem xét tác động của nó đối với vắc xin. Họ cho biết việc phát triển một lô hàng thử nghiệm mới có thể mất vài tuần.

Moderna đang kiểm tra tính hiệu quả của liều tăng cường của vắc-xin với chủng Omicron. Pfizer tuyên bố rằng nếu chủng vi rút có khả năng thoát khỏi khả năng miễn dịch, họ sẽ phát triển vắc xin thế hệ tiếp theo trong khoảng 100 ngày.

Nước đi này khác với lần trước, khi thế giới đối đầu với Delta. Vắc xin vẫn có hiệu quả trên chủng này, ngăn ngừa nhiễm trùng nCoV nghiêm trọng và giảm nguy cơ tử vong.

Điều tương tự cũng có thể xảy ra với Omicron. David Kennedy, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại Đại học Penn State, cho biết sự đột biến này đủ để khiến thế giới lo ngại, nhưng không nên hoảng sợ. Ông nói: “Có khả năng chúng tôi không cần cập nhật phiên bản vắc xin mới.

Trong lịch sử, các vi rút tiến hóa hiếm khi ảnh hưởng quá nhiều đến các chiến dịch tiêm chủng. Với Omicron, các nhà khoa học cần thu thập dữ liệu về số ca nhiễm nCoV nghiêm trọng ở những người được tiêm chủng. Đây là yếu tố quyết định xem có nên điều chỉnh vắc xin hay không.

Deepti Gurdasani, nhà dịch tễ học lâm sàng tại Đại học Queen Mary, London, cho biết việc chuẩn bị vắc xin thế hệ thứ hai là cần thiết. Nhưng nỗ lực đó sẽ hiệu quả hơn nếu các quốc gia tích cực ngăn chặn sự lây truyền của virus dưới nhiều hình thức khác nhau.

“Có thể Pfizer có thể sản xuất vắc-xin trong vòng ba hoặc bốn tháng. Nhưng vào thời điểm đó, một chủng vi-rút mới đã xuất hiện và chiếm lĩnh thế giới. Vì vậy, việc phát triển vắc-xin cần đi đôi với nỗ lực ngăn chặn. Vi-rút lây lan. Đó là Anh nói.

Thục Linh (Theo dõi NY Times, NBC News)

.

Nguồn: https://vnexpress.net/bien-chung-omicron-day-len-lo-ngai-vaccine-giam-hieu-qua-4395346.html

Tin Tức 7S

Tin tức 7s: Cập nhật tin nóng online Việt Nam và thế giới mới nhất trong ngày, tin nhanh thời sự, chính trị, xã hội hôm nay, tin tức chính thống VN.Cập nhật tin tức 24/7: Giải trí, Thể thao...tại Việt Nam & Thế giới hàng ngày. Thông tin, hình ảnh, video clip HOT cập nhật nhanh & tin cậy nhất.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button