Giải Trí

Nghệ nhân 100 tuổi Mỗ Thị Kịt

Trong cộng đồng người Tày – Nùng Việt Nam, nhiều người biết đến bà Then – Nghệ nhân nhân dân Mơ Thị Kit ở huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn. Năm nay bà tròn 100 tuổi. Bà đã dày công sưu tầm, trình diễn đầy đủ, nguyên vẹn các nghi thức dân gian, thuộc lòng và thuộc lòng hàng nghìn câu hát của cả hành trình. Những cống hiến thầm lặng của chị đã góp phần quan trọng đưa tục then của các dân tộc Tày, Nùng Thái ở Việt Nam được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ nhân 100 tuổi Mơ Thị Kit - báu vật của hát then - 1

NSND Mơ Thị Kit năm nay tròn 100 tuổi.

Giọng hát nữ tính của bà Kit có một sức hút kỳ lạ đối với cả người già và trẻ nhỏ. Tự nhận mình là học trò của bà Mơ Thị Kit, NSND Triệu Thủy Tiên, nguyên Trưởng đoàn Nghệ thuật tỉnh Lạng Sơn cho biết: “Ngón tay của cô Kit có ma lực không phải ai cũng học được. Cô Kit ghi nhớ hàng nghìn câu then và có thể biểu diễn, hát trong ba ngày ba đêm. Điển hình là trong lễ làm lẩu then (lễ hội).) , Khao Slương (lễ trưởng thành) của người Tày Nùng “.

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Bình Giã, nơi được coi là “cái nôi” của xứ Lạng, nghệ nhân Mơ Thị Kít bắt đầu học từ năm 15 tuổi. Người thầy của bà khi đó là cô giáo Triệu Thị Chu (quê Ngọc Quyến, nguyên Xã Tô Hiệu, nay là thị trấn Bình Giã). Nhờ đức tính cần cù, chịu khó và thông minh, nàng còn được Triệu Thị Chu chọn làm con dâu. Rồi Kit được mẹ chồng dạy cầu an, chúc thọ, mừng nhà mới, giải hạn, an ủi người bệnh, động viên những người gặp khó khăn.

Đặc biệt hàng năm, vào dịp đầu xuân Tết đến, bà thường tổ chức ăn lẩu then (hay còn gọi là lễ Then) tại nhà để nhắc nhớ tổ tiên, đoàn kết xóm làng. Vào những dịp như vậy, làng trên và làng dưới kéo đến nghe hát rồi say sưa thâu đêm. Khi bà còn khỏe, hễ nhà nào có việc mời làm là bà lại lên đường, bất chấp đường xa, khó khăn. Nổi tiếng gần xa, người dân không chỉ đánh giá cao tài múa hát mà còn quý trọng Then Kit bởi tấm lòng và đức độ.

Nghệ nhân 100 tuổi Mơ Thị Kit - báu vật của hát then - 2

Mọi người không chỉ đánh giá cao âm nhạc, họ tôn trọng Thentt vì trái tim và phẩm hạnh của họ.

Nghệ nhân Mơ Thị Kit tâm niệm: “Then rất đặc biệt, nó có tác dụng giáo dục, dạy dỗ mọi người biết yêu thương nhau, không cãi vã, ghen ghét nhau, biết sống tình cảm, biết hàn gắn vết thương lòng. Khi đó tôi đi hát, có người trả 1.000 đồng, 2.000 đồng nhưng tôi vẫn làm. Thậm chí, có người vì quá nghèo, bệnh tật, không có tiền nên tôi phải mua gà mang về để hát cho người ta nghe. Cuộc đời đi hát của tôi rồi tiền không phải là tất cả nhưng đó còn là tình cảm yêu thương đùm bọc lẫn nhau, giúp đỡ nhau lúc khó khăn. Tôi không cần nhiều tiền, chỉ cần được hát là tôi thấy vui rồi ”..

Gần 10 năm nay, bà Nông Thị Phượng, Chi hội trưởng Chi hội Bảo tồn dân ca huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn, con gái của bà Mơ Thị Kit vẫn luôn chạy đua với thời gian để ghi lại toàn bộ hành trình của mình. NSND Mơ Thị Kit. Hiện tại, cuốn sách đó đã hoàn thành và sắp xuất bản vào cuối năm nay với tên gọi “Người giữ hồn đất Lạng”.

Theo bà Phương, hành trình làm then của nghệ nhân địa phương Mơ Thị Kit gồm ba hạng mục lớn, thứ nhất là Lễ hội Then (dùng để cấp sắc cho nghề then mới hoặc tôn lên sắc màu của một nghề lâu đời. chìa khóa trong nghề); Ngày thứ 2 sau đó là thuật ngữ và sau đó là sinh nhật; Thứ ba là chuộc lại linh hồn (làm vật tế cho người chết). Mỗi cuộc hành trình sau đó bao gồm nhiều chương, nhiều đoạn, nhiều bài hát với khoảng 20.000 câu thơ Tày xen lẫn lời Việt và chữ Nôm.

Nông Thị Phượng cho biết:Nghệ sĩ nhân dân Mơ Thị Kit có một nghị lực sống phi thường. Chưa đầy 15 tuổi, cô mồ côi cha, mẹ và anh trai. Bà là tượng đài trong lòng con cháu. Bà theo đạo Then, tuổi nghề của bà đã hơn 85 năm, đó là một chặng đường đầy gian nan nhưng cũng đầy vinh quang. Được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, có thể nói bà đã đạt đến đỉnh cao của sự nghiệp, và đây cũng là niềm tự hào của chính bà, của con cháu bà ”..

Nghệ nhân 100 tuổi Mơ Thị Kit - báu vật của hát then - 3

Cô được trao giải Nghệ sĩ Nhân dân năm 2019.

Năm 2015, bà Kít được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú và năm 2019 được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân vì những đóng góp xuất sắc trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc. . Các nhà nghiên cứu văn hóa đến với Cô Kit như đi vào một bảo tàng sống về Then của người Tày Nùng Việt Bắc.

Nghệ sĩ Nguyễn Xuân Bách, giảng viên bộ môn Hát Then, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc chịu ảnh hưởng rất nhiều từ bà Mơ Thị Kít. Anh ấy đã nghiên cứu và đã viết những bài báo về người thầy nổi tiếng bấy giờ này: “Đường dây chủ chốt của anh Kit có nhiều điều rất đặc biệt. Ông sinh năm 1921, là một trong những nghệ nhân hành nghề then từ khi còn trẻ nên dòng Then của ông vẫn giữ được nhiều nét cổ xưa. Đã 100 tuổi nhưng vẫn hát hay như vậy chứng tỏ ông có một giọng hát đầy nội lực. Trong tài liệu của ông, chúng rất cổ và còn lưu giữ được nhiều chữ Tày cổ, thể hiện sự giao lưu văn hóa Tày – Kinh trong đó. Đối với các nghệ nhân trẻ, Mộ Thị Kit là nhân chứng để minh chứng, để các nghệ nhân trẻ tìm hiểu nếp xưa như thế nào, để từ đó học hỏi và khôi phục lại những nét văn hóa cổ xưa đó..

Nghệ nhân 100 tuổi Mơ Thị Kit - báu vật của hát then - 4

Nghệ nhân Mơ Thị Kit được coi là một trong những “báu vật” quý ​​của tỉnh Lạng Sơn.

Bà Mộ Thị Kit được coi là một trong những “báu vật” quý ​​của tỉnh Lạng Sơn. Cô từng được mời đi biểu diễn nhiều nơi để giới thiệu cái hay, cái đẹp và tinh hoa của Then.

TS Hoàng Văn Pao, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Lạng Sơn, Nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn cho biết: “Bà. Mộ Thị Kit đến nay đã 100 tuổi. Bà gắn bó cuộc đời mình với Then như thế hơn 80 năm. Với những người làm văn hóa như chúng tôi, Mộ Thị Kit được coi là người giữ hồn của Then xứ Lạng. Bà là một di sản quý hiếm vì bà đã có công lưu giữ làn điệu, làn điệu then của Xứ Lạng, có công truyền dạy nó qua các học trò, con (con nuôi) của bà. Sự trao truyền đó đã giữ hồn, giữ thần, giữ thăng bằng. Vì vậy đã góp phần giữ gìn phong tục tập quán, giữ gìn nền tảng văn hóa của Lạng Sơn nói riêng và cả nước nói chung.“.

Cầm cây đàn trong tay, nghệ nhân địa phương Mơ Thị Kit vừa hát vừa chơi cho chúng tôi nghe. Nhìn cảnh tượng này, không ai nghĩ rằng người nghệ sĩ này đã có tuổi đời thế kỷ. Đôi bàn tay gầy guộc, nhăn nheo, thoăn thoắt trên phím đàn, gương mặt đôn hậu, ánh mắt nhìn xa xăm… Cứ thế, những câu hát say đắm, du dương cất lên, cao vút, xa xăm. với tư cách là tài sản quý giá của nền văn hóa dân tộc.

.

Nguồn: https://vtc.vn/nghe-nhan-100-tuoi-mo-thi-kit-bau-vat-cua-nghe-thuat-hat-then-ar628074.html

Tin Tức 7S

Tin tức 7s: Cập nhật tin nóng online Việt Nam và thế giới mới nhất trong ngày, tin nhanh thời sự, chính trị, xã hội hôm nay, tin tức chính thống VN.Cập nhật tin tức 24/7: Giải trí, Thể thao...tại Việt Nam & Thế giới hàng ngày. Thông tin, hình ảnh, video clip HOT cập nhật nhanh & tin cậy nhất.

Related Articles

Back to top button