Công Nghệ

Nhà khoa học cả đời có ‘nợ’ với côn trùng

Có thời điểm cả tháng trời không được ăn cơm trưa, nhưng với GS Bùi Công Hiển, cái đói và cái đam mê không có giới hạn khi phân tích các mẫu côn trùng.

GS Bùi Công Hiển, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, được giới nghiên cứu mệnh danh là ‘người tiên phong trong nghiên cứu sinh lý côn trùng’. Ở tuổi 80, “kho tàng” của ông là bề dày các công trình nghiên cứu chuyên sâu về côn trùng học ở Việt Nam.

GS Bùi Công Hiển tại phòng làm việc.  Ảnh: TH.

GS Bùi Công Hiển tại phòng làm việc. Hình ảnh: NVCC.

Khi còn là sinh viên Đại học Tổng hợp Hà Nội, sau này được giữ lại làm giảng viên cho đến khi nghỉ hưu, ông được bố trí học chuyên ngành sinh học theo đúng sở thích nên cả đời gắn bó với côn trùng như “duyên nợ”, ông nói.

Chuyên môn sâu của GS Bùi Công Hiển là sinh lý học côn trùng, một lĩnh vực rất mới ở Việt Nam cách đây hàng chục năm. Nhớ lại khoảng thời gian trước khi lên đường làm nghiên cứu sinh, chàng sinh viên năm ấy đến chào GS Đào Văn Tiến và xin ông lời khuyên để chọn hướng nghiên cứu. “Thầy Tiến đã khuyên tôi nên chọn hướng nghiên cứu về sinh lý côn trùng. Đây là vấn đề” xương máu “, ít người muốn tìm hiểu. Nhưng nếu có kiến ​​thức sẽ giúp tôi phát triển nghiên cứu khoa học tốt hơn”, anh nói. nói.

Với ý kiến ​​của thầy và nhận thấy học chính trị trước khi sang nước bạn là “đi trước đón đầu” từ năm 1969, ông nhận đề tài Tiến sĩ với đề tài Pheromon của mọt. Đây là luận án Tiến sĩ đầu tiên của CHDC Đức được bảo vệ thành công vào năm 1973 với giải thưởng Humbold Preis năm 1974.

Những tưởng anh sẽ phát triển hướng nghiên cứu này, nhưng vì chiến tranh và cấm vận quá lâu nên ở Việt Nam lúc đó anh chưa thể làm được. Vì vậy, anh chuyển sang lĩnh vực côn trùng kho và mối. “Vì từ năm thứ 4, khi tôi tốt nghiệp Đại học (1965), tôi đã làm luận án về mọt gạo. Hơn nữa, rất ít người quan tâm đến lĩnh vực này”, GS Hiển nhớ lại.

Trong những năm 1981-1982, Campuchia nhận viện trợ gạo từ nước ngoài đã bị nhiễm bọ xít đốt (Trogoderma granarium) và sau đó trở thành dịch bệnh. Bộ đội Việt Nam khi về nước mang gạo giúp gia đình làm quà. Bất ngờ lây lan thành dịch. Điều đáng quan tâm là loài đuông này thuộc diện kiểm dịch của Việt Nam và thế giới. Vì vậy, Ban Bí thư đã ra chỉ thị tiêu diệt loài mọt này với mật danh “mọt TG”.

“Tôi đến Chi cục Bảo vệ thực vật để tập huấn cho cán bộ các Chi cục cách nhận biết loài đuông này. Vì thời điểm đó ở Việt Nam chưa ai có tiêu bản và biết cách nhận dạng loài đuông này, trong khi tôi đã nuôi và trồng thử nghiệm loài đuông này.” Loài mọt này đã ở Cộng hòa Dân chủ Đức hơn 3 năm, cuối cùng loài mọt có tên mã này cũng bị tiêu diệt hết ”, GS Hiển nói.

GS Bùi Công Hiển (bìa phải) giới thiệu bộ sưu tập côn trùng.  Ảnh: NVCC.

GS Bùi Công Hiển (bìa phải) giới thiệu bộ sưu tập côn trùng. Hình ảnh: NVCC.

Cả đời nghiên cứu về côn trùng, GS Hiển vẫn còn nhiều trăn trở, nhưng “cuối đời không còn bao nhiêu sức lực để làm việc”, ông nói.

Theo anh, thế giới côn trùng rất đa dạng và phong phú. Côn trùng mang lại nhiều giá trị cho con người, trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tại sao người dân vẫn say sưa “chiến đấu” với côn trùng bằng “thuốc trừ sâu” của các hãng nước ngoài? Tại sao một bộ phận người dân vẫn khai thác tận diệt các loài Sâu tơ, Sâu tre, Ong, Kiến gai đen … mà không nuôi thành trang trại. Tại sao không đưa côn trùng vào giáo dục và các hoạt động văn hóa, du lịch như nhiều nước đã làm? Rồi có những loại côn trùng có giá trị vừa phải nhưng lại được thổi phồng lên với biết bao công dụng thần kỳ. Rồi người mua vì thiếu hiểu biết mà có khi còn rước họa vào thân. Ví dụ đơn giản nhất là xu hướng sử dụng đông trùng hạ thảo hiện nay.

Giáo sư Hiển cho biết, đông trùng hạ thảo được hình thành từ hiện tượng ấu trùng của loài bướm thuộc giống Thitarodes bị nấm thuộc giống Ophiocordyceps và / hoặc Cordyceps ký sinh. Là hình thức ký sinh giữa một loài nấm túi có tên khoa học là Ophiocordyceps sinensis và sâu non (ấu trùng) của một loài côn trùng thuộc chi Thitarodes. Đông trùng hạ thảo chủ yếu được tìm thấy vào mùa hè ở vùng núi cao trên 4.000 m thuộc cao nguyên Tây Tạng (Thanh Hải – Tây Tạng) và Tứ Xuyên (Trung Quốc). Nhưng hiện nay còn lại rất ít, hầu như cực kỳ hiếm.

Loại đông trùng hạ thảo được bày bán trên thị trường hiện nay phần lớn là nấm nhân giống trên tằm. Bản chất của Đông trùng hạ thảo thực sự khác với việc phun nấm lên nhộng tằm. Về hình thức bên ngoài, phần vỏ của con sâu giữa đông trùng hạ thảo và nhộng tằm giống nhau, có lẽ vì thế mà mọi người lầm tưởng là giống nhau. Do đó, hiệu quả cũng khác nhau. Đông trùng hạ thảo chính gốc quả thực có những hoạt chất quý hiếm, thậm chí có thể ức chế hàng nghìn tế bào ung thư. Nhưng loại đông trùng hạ thảo phổ biến trên thị trường hiện nay lại không có hoạt chất đó, hoặc có rất ít, giống như các loại thực phẩm hàng ngày với các chất dinh dưỡng tốt cho cơ thể.

Nhắc lại những khó khăn và đam mê, GS Hiển ví con đường nuôi con, kiếm tiền và làm khoa học “như bơi giữa biển, khi mỏi quá thì bỏ chân xuống, chưa chạm đất. bơi tiếp. cũng vào bờ ”.

Điều mà GS Hiển biết ơn trong cuộc đời làm khoa học của mình là sự giúp đỡ nhiệt tình, vô tư của các nhà khoa học nước ngoài, trước đây là CHDC Đức và nay là Liên bang Đức. Sau đó, các đồng nghiệp, các thế hệ học trò, thực tập sinh, nghiên cứu sinh… đã thổi bùng ngọn lửa đam mê để anh gác lại gánh nặng cơm áo mà tập trung cho công việc nghiên cứu.

Anh ấy nói, “rất ít người làm khoa học và làm giàu. Tôi không ăn trưa trong nhiều tháng, nhưng vẫn phải đến lớp, vẫn phải ngồi phân tích mẫu trong phòng thí nghiệm. Nhưng tôi không thể nói thế” say sưa “.” nữa. Đúng là “bắt phải đánh, khen thay bị đánh”.

Đến Hội

GS.TSKH Bùi Công Hiển bảo vệ xuất sắc luận án Tiến sĩ năm 1973 tại Đại học Humboldt, Berlin, Cộng hòa Dân chủ Đức và nhận giải thưởng Humboldt Preis.

Một số công trình tiêu biểu đã xuất bản gồm: Côn trùng gây hại kho (1992), Côn trùng học ứng dụng (2002), Pheromone của côn trùng (2002), Giao tiếp sinh học ở động vật (2009), Côn trùng ở Việt Nam và phòng trừ sâu bệnh (2013), Sâu hại kho và nhà (2014), Tài nguyên côn trùng ở Việt Nam (2019), Các loài côn trùng có giá trị ở Việt Nam (2020).

.

Nguồn: https://vnexpress.net/nha-khoa-hoc-ca-doi-co-no-voi-con-trung-4278829.html

Tin Tức 7S

Tin tức 7s: Cập nhật tin nóng online Việt Nam và thế giới mới nhất trong ngày, tin nhanh thời sự, chính trị, xã hội hôm nay, tin tức chính thống VN.Cập nhật tin tức 24/7: Giải trí, Thể thao...tại Việt Nam & Thế giới hàng ngày. Thông tin, hình ảnh, video clip HOT cập nhật nhanh & tin cậy nhất.

Related Articles

Back to top button