Giáo Dục

Quy định về dạy thêm: Bất cập và hết hiệu lực

Ngành giáo dục cho phép dạy thêm, tuy nhiên, những bất cập trong khâu quản lý, cấp phép khiến hoạt động này trở nên ngổn ngang, méo mó.

Tại phiên chất vấn ngày 11/11 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, vấn đề dạy thêm, học thêm lại “nóng lên” khi một đại biểu Quốc hội cho rằng, dù bị nghiêm cấm nhưng trong thời gian có dịch, hoạt động này vẫn diễn ra.

Thạc sĩ Hồ Sỹ Ánh, nguyên Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Giáo dục (Viện Nghiên cứu Giáo dục, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM), khẳng định, từ trước đến nay, hoạt động dạy thêm – học thêm không bị cấm. Ngành giáo dục chỉ cấm dạy thêm trái phép. Hoạt động dạy thêm, học thêm được điều chỉnh theo Thông tư 17 ban hành tháng 5/2012.

Thông tư xác định dạy thêm, học thêm là hoạt động dạy thêm học thêm có thu tiền của người học. Theo đó, hai loại hình dạy thêm, học thêm được phép hoạt động gồm dạy thêm trong nhà trường và dạy thêm ngoài nhà trường.

Dạy thêm, học thêm trong nhà trường dạy thêm, học thêm của cơ sở giáo dục công lập (bao gồm cơ sở giáo dục phổ thông; trung tâm dạy nghề; trung tâm giáo dục thường xuyên; học tập cộng đồng; trung tâm ngoại ngữ, tin học); sau đây gọi chung là trường) tổ chức. Còn “nghỉ học” do các cơ sở giáo dục không có trong danh sách trên tổ chức.

Không cấm nhưng Thông tư 17 quy định các trường hợp không được dạy thêm – học thêm: Học sinh tiểu học, học sinh đã được nhà trường dạy thêm 2 buổi / ngày không được học thêm; các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề không tổ chức dạy thêm các nội dung theo chương trình giáo dục phổ thông; giáo viên không được tổ chức dạy thêm ngoài giờ học nhưng được tham gia dạy thêm ngoài giờ học; Giáo viên không được dạy thêm ngoài giờ cho học sinh đang dạy chính khóa khi chưa được phép của Hiệu trưởng.

Một cơ sở dạy thêm tại TP.HCM vào tháng 12 năm 2019. Ảnh: Mạnh Tùng

Một cơ sở dạy thêm tại TP.HCM vào tháng 12 năm 2019. Ảnh: Mạnh Tùng

Tuy nhiên, sau Thông tư 17, hoạt động dạy thêm, học thêm vẫn lộn xộn, lớp “chui” tràn lan, hiện tượng giáo viên dạy riêng, ép học sinh học riêng trở nên phổ biến. Biến đổi. Thạc sĩ Hồ Sỹ Anh giải thích, Thông tư 17 không nắm bắt được nhu cầu thực tế, dẫn đến quy định không phù hợp, không quản lý được các biến động phát sinh.

Kết quả một cuộc nghiên cứu tại 38 trường do Viện Nghiên cứu Giáo dục thực hiện cho thấy, những nguyên nhân khiến phụ huynh muốn cho con đi học thêm bao gồm: học kém; con cái chuẩn bị cho kỳ thi cuối cấp và vào đại học; muốn vào trường chuyên, trường cấp 3; học thêm để đạt điểm cao; do chương trình học bị cắt giảm.

Còn giáo viên thì dạy thêm với mong muốn nâng cao thu nhập khi lương còn thấp. Tuy nhiên, quy định bắt buộc giáo viên phải đến các trung tâm được cấp phép trong khi số lượng trung tâm này ít so với nhu cầu thực tế.

“Vì vậy, nhiều giáo viên vẫn tự tổ chức dạy thêm tại nhà hoặc ở phòng trọ. Biết là sai nhưng thực tế nhu cầu rất lớn nên giáo viên vẫn làm, nhưng không may bị kiểm tra, phát hiện thì phải chấp nhận kỷ luật”, ông nói. nguyên hiệu trưởng một trường THCS tại TP.

Trung tâm dạy kèm, dạy thêm quận Tân Phú TPHCM. Ảnh: CTV

Trung tâm dạy kèm, dạy thêm quận Tân Phú TPHCM. Ảnh: CTV

Quy định về các trường hợp không được dạy thêm trong Thông tư còn lỏng lẻo, chưa rõ ràng, mạch lạc nên có khâu các địa phương lúng túng trong cách hiểu và quản lý. Chẳng hạn, vào giữa năm 2016, Thành phố Hồ Chí Minh bất ngờ quyết định Cấm dạy thêm trong trường học, sau đó phải hoạt động trở lại khi thấy lệnh cấm được ban hành quá vội vàng.

Đặc biệt, việc cấp phép hoạt động dạy thêm theo Thông tư 17 đã hết hiệu lực khi Luật Đầu tư sửa đổi năm 2016 loại bỏ dạy thêm, học thêm ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Vì vậy, tháng 9/2019, Bộ GD & ĐT thông báo 8 điều trong Thông tư 17 đã hết hiệu lực, trong đó có quy định về tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường; các yêu cầu với đơn vị tổ chức, cơ sở dạy thêm và thủ tục, thẩm quyền cấp phép hoạt động này. Thông tư 17 chỉ có hiệu lực trong các quy định về các trường hợp không được dạy thêm, tổ chức dạy thêm trong nhà trường và thu, quản lý học phí.

Vì vậy, nhiều địa phương đã thông báo dừng cấp phép dạy thêm ngoài nhà trường. Do ảnh hưởng của Covid-19, nhu cầu mở trung tâm dạy thêm, học thêm gần như không tồn tại trong hai năm trở lại đây, mặc dù các hoạt động dạy học ngoài giờ, kể cả dưới hình thức trực tuyến vẫn diễn ra, như Quốc hội. các đại biểu. được phản ánh trong phiên chất vấn.

Phụ huynh chờ con ngoài điểm thi vào lớp 10 tại TP.HCM năm 2017. Áp lực thi cử là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng dạy thêm, học thêm. Ảnh: Mạnh Tùng

Phụ huynh chờ con ngoài điểm thi vào lớp 10 tại TP.HCM năm 2017. Áp lực thi cử là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng dạy thêm, học thêm. Ảnh: Mạnh Tùng

Từ lỗ hổng trên, nhiều địa phương đề nghị Bộ GD-ĐT nghiên cứu ban hành quy định mới về dạy thêm, học thêm để quản lý đồng bộ, thống nhất.

Tháng 10/2020, Bộ công bố kế hoạch sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 17. Trong khi đó, Thông tư 17 (có 8 điều hết hiệu lực) vẫn là cơ sở để quản lý hoạt động này. .

Ngoài ra, Bộ cũng khuyến nghị dạy thêm vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện – tức là lùi quy định của Luật Đầu tư trước khi sửa đổi năm 2016. Tại phiên chất vấn trước Quốc hội ngày 11/11, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đã nhắc lại điều này. và giải thích, điều này là cần thiết để có thể điều tiết hoạt động dạy và học.

Thạc sĩ Lưu Minh Sang, Giảng viên Khoa Luật, Trường Đại học Kinh tế Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM) lý giải, sự khác nhau giữa ngành nghề thuộc danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện và ngành nghề kinh doanh không có điều kiện. Mặt hàng này là một điều kiện để gia nhập thị trường.

Đối với ngành, nghề thuộc danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện thì chủ thể phải đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh trước khi kinh doanh; duy trì các điều kiện đó trong quá trình hoạt động. Điều kiện kinh doanh là mức vốn tối thiểu, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, hạ tầng, quy trình quản lý và điều hành.

Theo ông Sáng, việc xây dựng điều kiện kinh doanh là một trong những công cụ phục vụ hoạt động quản lý nhà nước với những ngành, nghề đặc thù, nhạy cảm. Mục tiêu cuối cùng của việc đặt ra các điều kiện kinh doanh là bảo vệ lợi ích người tiêu dùng, lợi ích xã hội hoặc các vấn đề an ninh, an toàn xã hội.

Nếu việc dạy thêm, học thêm nằm trong danh sách trên thì các điều kiện kinh doanh như yêu cầu đối với giáo viên hướng dẫn, yêu cầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị, học phí… sẽ được quản lý chặt chẽ, minh bạch. Minh bạch hơn.

Đề xuất của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ban đầu tạo ra nhiều tranh cãi trái chiều. Nhiều giáo viên ủng hộ và cho rằng như vậy là quản lý chặt chẽ hơn việc dạy thêm học thêm thay vì nửa cấm, thả nổi. Một nhóm khác lo ngại quy định này sẽ “thị trường hóa” nghề dạy học – vốn được coi là thiêng liêng và cao quý.

Mạnh Tùng